با احسن التفسير بيان كرده . بعضى ديگر ، غير اين را گفته‌اند و جمله * ( « الَّذِينَ يُحْشَرُونَ . . . » ) * را به كلى از غرض دو آيه قبل ، اجنبى دانسته‌اند . ولى ، دقت در آنچه ما در توجيه مضمون دو آيه اول آورديم ، و نيز آنچه به زودى در معناى آيه سوم خواهيم آورد ، فساد و بطلان تفسيرهاى گذشته را روشن مىكند . و معلوم مىسازد كه آيات سه گانه همه اش ، در مقام بيان يك غرض است و آن عبارت است از پاسخ ايرادى كه به عنوان طعنه بر قرآن كريم زدند كه چرا تدريجى نازل شده . و نيز بعضى از مفسرين گفته‌اند : جواب از طعنه كفار ، به جمله « * ( كَذلِكَ لِنُثَبِّتَ بِه فُؤادَكَ ) * » جوابى است از راه بيان پاره اى از فوائد نزول تدريجى و گرنه فوائد ديگرى غير آنچه خداى تعالى بيان كرده دارد ، و آن فوائد را ( به صورتى كه در ذيل مىآيد ) ذكر كرده‌اند : اول اينكه : كتب آسمانى سابق ، اگر يكباره نازل شدند به اين جهت است كه انبياء گذشته سواد داشتند و مىتوانستند بخوانند و بنويسند و لذا احتياجى نبود كه به تدريج نازل شوند ، به خلاف قرآن كريم ، كه چون بر پيغمبرى نازل مىشد كه سواد نداشت و خواندن و نوشتن را نمىدانست ، لذا چاره اى جز اين نبود كه قسمت ، قسمت نازل شود و تكرار شود تا آن جناب بتواند حفظ كند . دوم اينكه : كتب آسمانى قبل از قرآن ، دليل بر صحتش و اينكه از ناحيه خدا نازل شده اعجازش نبود . به خلاف قرآن كه دليل صحت آن ، اعجاز و نظم معجزه آساى آن است كه تا روز قيامت كسى نمىتواند نظيرش را بياورد و اين اعجاز ، در جزء جزء آن حتى در كوتاهترين جزء كه هر يك به نام سوره اى ناميده شده هست . و اين هم واضح است كه معجزه بودن يك كتاب ، دائر مدار اين است كه مطابق با مقتضاى حال باشد و چون احوال ، تدريجى و تجدد پذير است به ناچار قرآن هم لازم بود به تدريج نازل شود . سوم اينكه : در قرآن كريم ناسخ و منسوخ هست و ممكن نيست ميان آن دو جمع كرد و هر دو را يكباره نازل نمود ، چون ناسخ چيزى مىگويد و منسوخ چيزى ديگر ، و با هم منافات دارند . و نيز در قرآن پاسخهايى است از سؤالاتى كه از رسول خدا ( ص ) كرده‌اند ، و باز در آن آياتى است كه پاره اى از امور را كه رخ مىداده ناشايست دانسته ، و نيز در آن آياتى است كه بعضى از آنچه را كه پيش مىآمده حكايت كرده است و يا از آنچه به زودى و در زمان خود رسول خدا ( ص ) رخ مىدهد خبر داده مانند : اخبار از فتح مكه و دخول در مسجد الحرام و اخبار از غلبه روم بر فارس ( ايران ) و امثال آن ، به همين